Primu Pàgina
Cuntatus
Circa...
Ofitziu Lìngua Sarda
Chini seus
Innui seus
Cursu de Sardu
Cartellus
Certifigaus
Atrus ofitzius
Leis
Atrus situs
Sa Bidda
Po ndi sciri de prus
Butegas
Scolas
Nòminis de logu
Vocalis e cunsonantis

S'arfabetu sadru assimbillat meda a s'italianu, ma su sistema de scriri est diferenti po cosa meda, chi imoi cumentzaus a nai.


Sa vocali paragògica

In totu su sardu candu unu fueddu acabat a cunsonanti e ananti no ddoi est nudda o ddoi est unu pàsiu, a s’acabu torraus a nai s’ùrtimu vocali de su fueddu e totu. Custa vocali no dda scrieus po s’arrexoni chi no fait a scriri su pròpiu fueddu de maneras diferentis.
Essempru: is òminis(i), sa /i/ dda pronuntziaus ma no dda scrieus, is fèminas(a), sa /a/ dda naraus ma no dda scrieus.
In prus, in campidanesu s’agatant fueddus cumenti a tres[i], ses[i], est[i], funt[i], ant[i], a nca sa paragògica  /i/ no est sa pròpiu sa segundu ùrtimu vocali, innoi puru, dda pronuntziaus ma no dda scrieus.


Litras allobadas (lettere doppie)

Fait a allobai custas litras sceti: /d/, /l/, /n/, /r/, /s/.
«Tutte le altre consonanti si usano come in italiano, infatti in sardo il suono delle consonanti è sempre intenso (una volta e mezzo quello di una consonante singola italiana), dunque non c’è bisogno di averne due, uno debole (una consonante sola) e uno intenso (due consonanti). Però la D, la L, la N, la R e la S sono eccezioni a questa regola, perché davvero hanno anche un suono debole. Infatti un conto è dire ala altro conto è dire allu, un conto è dire manu altro conto è dire mannu, un conto è dire mara altro conto è dire marra.
Per quel che riguarda la D e la S, il raddoppiamento, più che a indicare il rafforzamento della stessa consonante, serve come espediente grafico, per indicare che quella consonante assume un suono sì più intenso, ma anche un po’ diverso, che non è il semplice raddoppiamento della consonante base.
Quindi, raddoppiamo la S, come espediente grafico, per distinguere la S sorda (cassu cioè «scopro») dalla S sonora (casu cioè «formaggio»), e lo stesso discorso vale per la D, raddoppiata a indicare che è cacuminale (sedda cioè «sella» invece di seda cioè «seta»)». A. CARDIA e P. PERRA, Grafia sarda, in www.sardu.net.
«Non c’è distinzione fra consonanti doppie e le singole, la loro pronuncia è una via di mezzo». F. SABATINI, La lingua e il nostro mondo, Loescher, Torino, 1978, p. 217.
«L’opposizione scempia/geminata vale soltanto per n, l, r». M. VIRDIS, Fonetica del dialetto sardo campidanese, Edizioni della Torre, Tàtari, 1978, p. 82.

Sa /q/ no dda teneus

In sardu sa litra /q/ no serbit. In italianu ddoi est ca serbit po fai bessiri su ditongu sceti, ma sigumenti su sardu no tenit ditongus cun custus sonus (bogau àcua e silìcua chi perou scrieus diaici, chena de /q/), no tenit sentidu a nci ponni custa litra in s’arfabetu nostu.

Cunsonantis a cumintzu

In totu su sardu campidanesu, e in giai giai in totu su logudoresu puru, candu unu fueddu cumintzat cun /c/, /f/, /p/, /t/, custus sonus mudant chi s’agatant agoa de una vocali. Po nai, nosu pronuntziaus:
su gani (cun sa /g/ lèbia cumenti in su fueddu agu),
sa xena,
sa vèmina,
su bani (cun sa /b/ lèbia cumenti in su fueddu saba),
sa derra (cun sa /d/ lèbia cumenti in su fueddu meda).
Po una chistioni de craresa, su fueddu ddu scrieus sempri de sa pròpiu manera, est a nai cun sa /c/, /f/, /p/ e /t/: su cani, sa cena, sa fèmina, su pani, sa terra.

Cunsonantis de acabu

Candu a s’acabu de unu fueddu teneus una /s/ o una /t/, podit essi chi dda pronuntzieus de atras maneras. Esempru: is manus a bortas ddu pronuntziaus i manus.
Innoi puru, sigumenti su pròpiu fueddu tocat a ddu scriri sempri de sa pròpiu manera, sigheus a scriri is.
Acetotu po sa /t/ de acabu, chi  dda agataus in sa de tres personis de is verbus. Esempru: issa cantat ddu naraus issa càntaDa o issa càntaRa. Ma custas /d/ o /r/ ddas scrieus /t/ sempri.

Atras cunsonantis

Sa /b/ in sardu fait a tenni duus sonus, unu lèbiu po nai saba, saboni, sabori, e unu prus tostau po nai traballu, lìberu e babai. Nosu perou ndi scrieus una sempri, ca no est su sonu forti de sa b allobada italiana e ca chi poneus duas B a babu, tocat a ndi ponni duas, ca tenint su pròpiu sonu, a fueddus cumenti de libru e lìberu puru.
 
Su Comunu
Prèmiu literàriu
Bibrioteca
Manifestadas
Santu Sparau in italianu
Sa Lìngua Sarda
Ita est
Stòria
Bariedadis
Su sparadesu
Po scriri
Vocalis e cunsonsantis
Po tradusi
Atra cosa